Dla każdego kto staje przed zadaniem przygotowania dokumentacji podatkowej cen transferowych najtrudniejszy może okazać się dobór transakcji, które są porównywalne z transakcją kontrolowaną. I to niezależnie od wybranej metody kalkulacji cen transferowych. Ten wpis wskaże Ci kilka kroków, dzięki którym może okazać się to łatwiejsze, powiedzmy, że to analiza porównywalności dla początkujących.

1. Transakcje potencjalnie porównywalne.

Pierwszy krok w analizie porównywalności to ustalenie transakcji, które potencjalnie mogą mieć charakter porównywalny. Transakcje potencjalnie porównywalne to najprościej rzecz biorąc transakcje podobne i takie, które na pierwszy rzut odpowiadają transakcji kontrolowanej. Na przykład łączy je przedmiot transakcji.

Przykład

Jeśli nasza transakcja to sprzedaż jabłek, identyfikujemy na rynku transakcje dotyczące sprzedaży właśnie jabłek lub owoców. Jeśli będzie to najem powierzchni biurowej, to w pierwszej kolejności szukamy informacji o dokładnie takich transakcji.

Na razie nie wchodzimy w szczegóły tych transakcji, budujemy sobie w głowie ogólną wizję transakcji porównywalnej. To jest bardzo wstępny etap przygotowania analizy danych porównawczych. Ten etap możemy przeprowadzić w głowie, albo już zacząć zbierać takie transakcje by móc je później eliminować na etapie właściwej analizy porównywalności.

Źródła takich danych mogą mieć charakter:

  • wewnętrzny albo
  • zewnętrzny.

Jak chodzi o wewnętrzne porównania, to należy wziąć pod uwagę identyczne lub zbliżone transakcje, które nasz podmiot realizuje z podmiotami niepowiązanymi. Transakcje z podmiotami niepowiązanymi ze swojej natury powinny mieć charakter rynkowy i dlatego stanowią one bardzo przydatne źródło.

Przykład

Kontrolowany podmiot zawiera umowę najmu powierzchni biurowej z podmiotem powiązanym – to jest nasza kontrolowana transakcja. Natomiast dla naszego podmiotu kontrolowanego jest to główny przedmiot działalności i takich transakcji dokonuje zarówno z podmiotami niepowiązanymi, jak i powiązanymi. W takiej sytuacji jako źródło danych porównawczych będziemy traktować wyłącznie transakcje z podmiotami niepowiązanymi.

Przykład

Kontrolowany podmiot prowadzi działalność w zakresie najmu powierzchni biurowej, jednak dokonuje takich transakcji wyłącznie z podmiotami powiązanymi. W tej sytuacji nie będziemy dysponować danymi wewnętrznymi, ponieważ brak jest transakcji z podmiotami niepowiązanymi.

Porównania zewnętrzne wykonujemy porównując warunki badanej przez nas transakcji z podmiotem powiązanym do transakcji, które na rynku zawierają podmioty niepowiązane ze sobą nawzajem.

Przykład

Inny podmiot, niepowiązany z kontrolowanym podmiotem, również oferuje najem powierzchni biurowej. Takie transakcje dokonuje z podmiotami niepowiązanymi ze sobą. W tej sytuacji transakcje zawierane przez ten podmiot mogą nam służyć za dane porównawcze.

Przykład

Inny podmiot, niepowiązany z kontrolowanym podmiotem, oferuje najem powierzchni biurowej, lecz dokonuje transakcji zarówno z podmiotami powiązanymi ze sobą, jak i z podmiotami niepowiązanymi. W tej sytuacji za dane porównawcze mogą nam służyć jedynie dane o transakcjach, jakie ten podmiot zawarł z podmiotami ze sobą niepowiązanymi.

 

2. Analiza porównywalności

Jeśli udało nam się ustalić już transakcje potencjalnie porównywalne, tj. przede wszystkim takie, które są zbliżone do transakcji, którą kontrolujemy oraz zostały zawarte pomiędzy podmiotami ze sobą niepowiązanymi, możemy przystąpić do właściwej analizy porównywalności tych transakcji z transakcją przez nas kontrolowaną.

Analiza porównywalności służy temu by potwierdzić porównywalny charakter transakcji wstępnie przez nas zidentyfikowanych (potencjalnie porównywalnych) oraz by wyeliminować te, które takiego charakteru jednak nie mają. Aby prawidłowo przeprowadzić ten proces należy posłużyć się tzw. czynnikami porównywalności.

Tutaj z pomocą przybywa Minister Finansów, który w rozporządzeniu z 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (Dz. U. z 2014 poz. 11886), wskazuje w rozdziale 2 (§ 6 ust. 3) następujące czynniki porównywalności:

Przy dokonywaniu analizy porównywalności należy uwzględnić czynniki porównywalności, w szczególności:
1) cechy charakterystyczne dóbr, usług lub innych świadczeń;
2) przebieg transakcji,
3) warunki transakcji określone w umowie lub porozumieniu, lub innym dowodzie dokumentującym te warunki;
4) warunki ekonomiczne występujące w czasie i miejscu, w których dokonano transakcji;
5) strategię gospodarczą

Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów w tym wypadku nie wiążą podatników – tak wynika z brzmienia § 1 tego rozporządzenia, lecz są skierowane do organów podatkowych. Niemniej są one przydatne dla sporządzających dokumentację podatkową – sporządzający wiedzą jak analizę transakcji przeprowadzi organ podczas ewentualnej kontroli.

Rozporządzenie również wyjaśnia jak należy rozumieć wskazane wyżej czynniki porównywalności. I tak:

1. cechy charakterystyczne dóbr, usług lub innych świadczeń:

Taki cechami są w przypadku:
1) dóbr materialnych – fizyczne cechy tych dóbr, ich jakość, trwałość, dostępność, ewentualne obciążenia ich prawami osób trzecich, dostępność dóbr oraz usług z nimi związanych, a także wielkość dostawy;

2) dóbr niematerialnych – forma lub rodzaj transakcji, czas trwania i stopień ochrony tych dóbr oraz przewidywane
korzyści związane z wykorzystywaniem tych dóbr;

3) usług oraz innych świadczeń – rodzaj, zakres i jakość takich usług i świadczeń.

 

2. Przebieg transakcji:

Określamy przede wszystkim funkcje, jakie wykonują dane podmioty w porównywanych transakcjach, analizujemy angażowane przez nie aktywa, obejmujące także dobra materialne i niematerialne niezaliczone do aktywów, kapitał ludzki oraz ponoszone ryzyka.

 

3. Warunki transakcji określone w umowie lub porozumieniu, lub innym dowodzie dokumentującym te warunki:

Chodzi przede wszystkim o:
1) terminy, warunki i formy płatności;
2) okres, w jakim realizowana jest transakcja, oraz czynniki związane z upływem czasu;
3) terminowość realizacji transakcji;
4) zabezpieczenia realizacji transakcji.

 

4. Warunki ekonomiczne występujące w czasie i miejscu, w których dokonano transakcji:

Tutaj szczególnie zwracamy uwagę na:
1) wielkość i położenie danego rynku oraz charakter tego rynku (detaliczny lub hurtowy);
2) stosunek podaży do popytu na dane dobra lub usługi, siłę nabywczą konsumentów, siłę przetargową dostawców oraz stopień konkurencji;
3) dostępność dóbr i usług substytucyjnych oraz ryzyko z tym związane;
4) istotę i zakres rządowej regulacji rynku oraz stopień ryzyka prowadzenia działalności na danym rynku;
5) poziom i strukturę kosztów związanych z transakcją na danym rynku;
6) czas trwania transakcji, w szczególności istnienie cyklu ekonomicznego, biznesowego lub cyklu życia produktu.

 

5. Strategia gospodarcza:

Oto przykłady strategii gospodarczych:
1) stosowanie cen promocyjnych przy wchodzeniu na dany rynek;
2) czasową obniżkę zysków w zamian za wyższe zyski długoterminowe;
3) ponoszenie przez pewien okres wyższych kosztów w celu utrzymania się na rynku lub zdobycia nowego;
4) wprowadzanie na rynek innowacyjnych produktów lub usług.

 

UWAGA! Wpływ czynników związanych z realizacją deklarowanej przez podmiot strategii gospodarczej nie może być brany pod uwagę w przypadkach, gdy późniejsze działania tego podmiotu nie potwierdzają realizacji danej strategii, chyba że brak takiej realizacji wynika z przyczyn od podmiotu niezależnych, których nie mógł on przewidzieć, podejmując daną strategię.

 

Pora na przykłady:

Przykład

Zastosowanie czynnika porównywalności w postaci cech charakterystycznych dóbr: Transakcja sprzedaży rzeczy tożsamych co do gatunku może być porównywana z takimi samymi transakcjami na rynku, np. transakcję sprzedaży 1t jabłek można porównać z transakcjami jakie przeprowadzają inni sadownicy, podobnie zakup 1t betonu można porównać z transakcjami przeprowadzanymi przez innych producentów betonu.

UWAGA!

Najczęściej nie uda się porównanie transakcji dotyczących wyżej zaawansowanych produktów, np. nie można porównywać sprzedaży różnych marek i generacji laptopów, samochodów, urządzeń grzewczych itp.

 

Przykład

Z punktu widzenia czynnika porównywalności przebiegu transakcji istotne jest jakie funkcje w transakcji pełnią podmiot kontrolowany i podmiot biorący udział w transakcji porównywanej. Np. brak jest porównywalności usług świadczonych przez jeden podmiot tylko na rzecz jednego lub dwóch odbiorców z usługami świadczonymi przez drugi podmiot powszechnie (np. różnice w postaci braku funkcji marketingowej tego pierwszego).

 

Przykład

Przy czynniku warunków transakcji należy zwracać uwagę m.in. na terminy zapłaty. Znacząco różna jest sytuacja kontrahentów w transakcji w której np. muszą dokonać przedpłaty lub zapłacić za usługą w krótkim terminie np. 7-dniowym, a inna korzystającego z długiego, np. 3-miesięcznego kredytu kupieckiego.

 

Co jeśli nie uda Ci się znaleźć transakcji porównywalnych albo nie będziesz miał do nich dostępu? Wtedy najczęściej dokonasz analizy porównawczej na podstawie marż uzyskiwanych przez podmioty porównywalne do twojego podmiotu kontrolowanego. Analiza porównywalności będzie wyglądać nieco inaczej, jednak to temat na kolejny wpis.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *